BLOK ZAGADNIEŃ

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Taką rolę spełniają też praktyczne zajęcia dla wszystkich studentów roz­poczynających studia, którzy na starcie studiów wyższych zobligowani są do zajęć z zakresu przysposobienia bibliotecznego w bibliotece głównej macierzy­stej szkoły wyższej: Temu celowi służy też wprowadzenie od kilku lat zajęć z podstaw informatyki, z wiedzy o komputerach, praktycznie na wszystkich poziomach edukacji szkolnej.Informatyka jako blok zagadnień o możliwościach pracy z narzędziami medial­nymi została wprowadzona do minimów programowych wszystkich kierunków studiów wyższych. Jest to zresztą ważny, aczkolwiek nie jedyny aspekt kształ­towania się społeczeństwa informacyjnego, gdyż umiejętności manualne i pod­stawowa wiedza o zasadach funkcjonowania i możliwościach wykorzystywania mediów w życiu codziennym i w prawie wszystkich zawodach jest niezbędna do poruszania się i funkcjonowania we współczesnym rynku pracy. Na tym polu też winny być ukształtowane podstawowe kompetencje aktualnych i potencjalnych użytkowników zbiorów bibliotecznych i usług informacyjnych proponowanych i oferowanych przez biblioteki.


WIEDZA UKRYTA

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Wiedza ukryta jest przekazywana innym w procesie socjalizacji, w trakcie pracy grupowej oraz pod nadzorem osób, które w działaniu dochodzą do mistrzostwa. Gdy człowiekowi uda się prze­chwycić i współdzielić wiedzę ukrytą, następuje proces uzewnętrzniania. Tak uze­wnętrzniona wiedza może być z kolei usystematyzowana i sklasyfikowana w pro­cesie łączenia. Ostatecznie, taka wiedza może zostać przyswojona w procesie rozumienia i nauki.Bazę dla wiedzy o korzystaniu ze źródeł informacji, szczególnie z wykorzy­staniem mediów, właściwego rozwijania wiedzy ukrytej i jawnej jest oczywiście edukacja w systemie szkolnym i w edukacji ustawicznej. Tak się też zresztą dzieje w formach przysposobienia bibliotecznego dla uczniów szkoły podstawowej, gimnazjum i liceów w ramach ścieżki edukacyjnej „edukacja czytelnicza i me­dialna”.


POWSTAJĄCE SPRĘŻENIE ZWROTNE

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Powstaje swoiste sprzężenie zwrotne: dla zaspokojenia różnicujących się oczekiwań i potrzeb użytkowników informacji nie­zbędnym staje się ustawiczne podnoszenie kompetencji bibliotekarzy, ale rodzi się także pytanie o możliwości podwyższania kompetencji samych użytkowników w zakresie umiejętności korzystania z różnorodnych źródeł zarówno tradycyjnych, jak i elektronicznych. Możliwości bibliotek w tym zakresie nigdy oczywiście nie będą miały charakteru monopolistycznego, ale mogą znacząco w sposób pośred­ni i praktyczny współkształtować kompetencje użytkowników ().Kompetencje użytkowników zależą także od wiedzy, jaką człowiek posiada, a która jest nazywana wiedzą ukrytą i jawną. To właśnie wiedza ukryta sprawia ze człowiek jest ekspertem w danej dziedzinie: informatykiem, pedagogiem, lekarzem wraz z połączeniem z osobowością człowieka, jego umiejętnościami i kontaktem osobistym. Natomiast wiedza jawna z kolei, to wiedza, którą stosunkowo łatwo skodyfikować. Są to różnego rodzaju opisy procesów, sugestie określające sposo­by wykonywania odpowiednich zadań, projektów.


KOMPETENCJE UŻYTKOWNIKÓW W BIBLIOTEKACH

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

W procesie kształtowania się społeczeństwa informacyjnego różnicują się po­trzeby użytkowników, gdyż są implikacją nowych profesji i wykonywanych, zło­żonych czynności opartych na technologii elektronicznej, komputerowej czy tele­fonicznej. Media w szerokim znaczeniu kształtują czynności zawodowe, ale wpływają także na zainteresowania, upodobania i sposób spędzania czasu wolne­go. Źródła tradycyjne i medialne towarzyszą edukacji na wszystkich poziomach, w tym i edukacji ustawicznej, niezbędnej do zachowania odpowiedniej kondycji zawodowej i profesjonalizmu dla zdobycia, zachowania lub stworzenia sobie sa­memu miejsca pracy. W owej zmienności i różnicowaniu się potrzeb i ofert edu­kacyjnych swoje miejsce i swoją rolę wypełniają biblioteki, niezależnie od przy­należności do sieci bibliotecznej.


POTRZEBNY BIBLIOTEKARZ

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

To prawo będzie realizować przede wszystkim w bibliotekach, które zakorzenio­ne silnie w konkretnym środowisku lokalnym stanowią ogniwo informacyjne łączą­ce obywatela ze społeczeństwem.W złożoności współczesnego świata, braku stabilnych zasad życia społecz­nego, moralnego, poczucia niepokoju i obawy przed nadchodzącymi zmianami, społeczeństwu potrzebny jest też bibliotekarz, który mądrze doradzi lub odradzi’ wskaże rzetelną informację, zatroszczy się, aby użytkownik biblioteki nie stawał się biernym tworzywem dziejów wszelkich mocy, lecz by był sprawcą własnego losu, posiadał umiejętności krytycznej analizy, oceny i optymalnego wykorzysta­nia źródeł informacyjnych. Potrzebny jest zatem bibliotekarz, który jest przewodnikiem po wiedzy, potrafi wyszukać potrzebną informację, jest propagatorem dobrej książki i wychowawcą czytelnika.

 


POWSZECHNIE ROZBUDOWANE KOMPETENCJE

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Powyższe rozbudowane kompetencje bibliotekarza stanowią o jego skutecz­ności w działaniach biblioteczno-informacyjnych, ale nie wyczerpują jeszcze listy umiejętności, w jakie powinien być wyposażony do pracy w nowoczesnej bibliotece.Biblioteki i placówki informacyjne to miejsca, w którym pracować mogą i po­winni ludzie o bardzo rożnym przygotowaniu zawodowym. Wielozawodowość profesji bibliotekarskich jest wynikiem złożoności zadań, wśród których jedno jest najważniejsze, by tak zarządzać zgromadzonymi zasobami i informacjami, aby zapewnić swobodny i powszechny dostęp do nich.Biblioteki spełniają niezwykłą rolę w systemie edukacji, można powiedzieć, że są agendami edukacji ustawicznej. Ta sytuacja dotyczy wielu bibliotek, a zwłasz­cza bibliotek szkolnych i pedagogicznych, które niejako z definicji są organizo­wane po to, by wspomagać edukację. Obywatel społeczeństwa informacyjnego ma prawo domagać się wiedzy i informacji w najszerszym tego słowa znaczeniu.


KOMPETENCJE INFORMATYCZNE

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Przejawia je bibliotekarz, gdy: potrafi wyzwalać kreatywność zachowań i samo­dzielność myślenia w działaniach biblioteczno-informacyjnych, umie posłużyć się technikami badawczymi w rozpoznawaniu potrzeb czytelniczych i informacyjnych użytkowników oraz poddać je krytycznej ocenie; jest refleksyjnym praktykiem, który ocenia efekty swoich wyborów i działań w zawodzie oraz aktywnie szuka okazji do rozwoju zawodowego, twórczo motywuje do pracy siebie i innych,kompetencje informatyczne – wyrażają się sprawnym korzystaniem z no­woczesnych technologii informacyjnych i medialnych.Przejawia je bibliotekarz, gdy: zna język obcy i język komputera, potrafi po­sługiwać się techniką informacyjną i medialną, zna podstawowe usługi sieciowe Internetu (poczta elektroniczna, telnet, www), posługuje się odpowiednim opro­gramowaniem systemowym i użytkowym w tworzeniu i obsłudze baz danych;umie tworzyć stronę internetową swojej biblioteki, zna metody i narzędzia opisu organizacji wiedzy i informacji w systemach bibliotecznych i pozabibliotecznych.


WSPÓŁDZIAŁANIE I KREATYWNOŚĆ

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Kompetencje współdziałania – wyrażają się skutecznością zachowań pro­społecznych i sprawnością integracyjną bibliotekarza w środowisku społecznym, umiejętnością pracy w zespole.Przejawia je bibliotekarz, gdy: rozumie związki pomiędzy postawą zawodową i własną charakterystyką osobowościową, potrafi rozwiązywać sytuacje konflik­towe przez negocjowanie i kompromis, posiada umiejętność działania (organizo­wania pracy własnej i innych), współpracy z czytelnikiem, potrafi być menedże­rem, doradcą, przewodnikiem i nauczycielem w procesach użytkowania informacji oraz korzystania z oferty biblioteki i jej zasobów, umie współpracować z instytu­cjami w otoczeniu społecznym biblioteki w celu stworzenia jak najlepszego wizerunku swojej biblioteki jako placówki upowszechniającej wzorce kulturowe w danym kręgu społecznym,kompetencje kreatywne – wyrażają się innowacyjnością, niestandardowo- ścią działań bibliotekarza.


WIEDZA O KOMUNIKOWANIU INTERPERSONALNYM

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Przejawia je bibliotekarz, który posiada wiedzę o komunikowaniu interperso­nalnym, rozumie swoistość dialogu edukacyjnego, umie wykorzystać techniki komunikacji werbalnej i niewerbalnej w dialogu, przełamać anonimowość czytel­nika; określić jego potrzeby czytelnicze i informacyjne, posiada umiejętność słu­chania i rozumienia treści wypowiedzi użytkownika, potrafi nawiązać i podtrzy­mać kontakt z klientem, doskonali poprawność, czytelność i prostomyślność własnych zachowań językowych (etyka mowy). Posiada on także umiejętności pedagogiczne, których podstawą jest wiedza o czytelniku i bibliotece, metodach i sposobach oddziaływań w sferze interpersonalnej i zadaniowej, a więc w sferze umiejętnego komunikowania się, rozwiązywania konfliktów, negocjowania, aser- tywności. Posiada umiejętności komunikowania się w grupie, zespole (umiejętność motywowania, public relations, konsultacji, rozpatrywania skarg, kierowania karie­rami zawodowymi, szkoleniem personelu).


KOMPETENCJE KOMUNIKOWANIA

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Przejawiają się one, gdy: bibliotekarz umie opracować ogólną koncepcję orga­nizacji biblioteki jako sprawnej struktury funkcjonalnej, potrafi sprawnie posłużyć się podstawowymi metodami budowania warsztatu informacyjnego na różnym po­ziomie organizacyjnym, potrafi zarządzać zbiorami przy założeniu międzybibliotecz­nej kooperacji, potrafi rozpoznać potrzeby informacyjne oraz przedstawić prezenta- cję informacji odpowiednio do potrzeb użytkowników, umie zarządzać procesami związanymi z przekazem informacji (jej generowaniem, zapisem, interpretacją, wyszukiwaniem, ochroną przed zniszczeniem), zna metody generowania bibliotecz­nej meta informacji a więc formalnego i rzeczowego opracowania dokumentów, formatów, standardów, języków, organizuje i tworzy serwisy informacyjne; kompetencje komunikacyjne – wyrażają się skutecznością zachowań języ­kowych w relacjach bibliotekarz – czytelnik, użytkownik.