TYP 3 I 4

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Typ III reprezentuje podobny sposób ujmowania danych jak typ I, ale dąży on do stworzenia całościowego przedstawienia obrazu danego zjawiska, w związku z tym interesują go zarówno „obiektywne potrzeby społeczne, jak i osobiste pra­gnienia”. Przedstawiciele tego typu intelektu w wartościowaniu informacji posłu­gują się kryteriami subiektywnymi, związanymi z oceną możliwości wykonania, użyteczności, opłacalności itp. Badacz tego typu przeprowadza wielokrotnie eks­perymenty, które prowadzić mają do stworzenia konstrukcji, ocenianej przez nie­go subiektywnie jako prawidłowa. Typ IV ujmuje pole informacyjne w sposób całościowy, poszukując w mode­lach globalnej harmonii, środków umożliwiających ich całościowe zrozumienie. Dąży też do redukowania różnorodności zjawisk w poszukiwaniu uniwersalnego modelu rzeczywistości. Badacz reprezentujący ten typ intelektu może być intuicjo- nistą „kontemplującym rzeczywistość, albo fantastą-wizjonerem”, nie posługują­cym się zbyt ścisłym językiem. Takie postępowanie predestynuje go do podejmo­wania badań interdyscyplinarnych”.


TYP 1 I 2

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Typ I odznacza się skłonnością do szczegółowego ujmowania pola danych, preferowania realnych, dostrzegalnych faktów, tworzenia wąskich kategorii poję­ciowych, ponadto charakteryzuje się małą odpornością na dostrzegane rozbież­ności informacyjne i zewnętrznym poczuciem kontroli. Zdaniem Próchnickiej, badacz tego typu jest zwolennikiem prostych kontrolowanych schematów ekspe­rymentalnych, w jego bazie dominują spostrzeżenia szczegółowe, a prawdę defi­niuje on w kategoriach pewności uzyskiwanej w wyniku doświadczenia. Typ II charakteryzuje się abstrakcyjnym ujmowaniem pola danych, spostrze­ganiem go jako całości. Poszukuje pewnych modeli, uniwersalnych założeń, albo teorii, które pozwalają budować takie modele. Rozpatruje rzeczywistość z punktu widzenia wielowartościowej logiki, a w wartościowaniu stosuje kryteria spójno­ści i trafności logicznej. Badacz tego typu jest dedukcjonistą, który koncentruje się na zasadach myślenia teoretycznego, którego podstawowym celem jest formali­zacja i idealizacja zjawisk.


WIELE TYPOLOGII

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Wiele typologii powstało na podstawie badań empirycznych. Do takich należy typologia barier w środowisku niedostosowanych społecznie opracowana przez Elżbietę Barbarę Zybert. Autorka wyróżniła następujące przeszkody:środowiskowe (rodzinne; szkolne; rówieśnicze);psychologiczne (atmosfera pracy);intelektualne (brak umiejętności czytania i pisania, ograniczone formy wy­powiedzi słownej; obniżenie ogólnego poziomu inteligencji; nieświadomość ist­nienia ciekawych książek).Interesująco przedstawia się też propozycja Marii Próchnickiej, aby połączyć problemy i trudności w procesie wyszukiwania informacji z typami intelektu. Autorka na podstawie literatury przedmiotu, w tym głównie koncepcji C. Junga, biorąc pod uwagę style odbioru i wartościowania informacji, wyróżniła cztery psychologiczne typy intelektu:typ I – logik – analityk – empiryk;typ II – logik – holista – teoretyk;typ III – doznaniowiec – analityk – praktyk;typ IV – doznaniowiec – holista – mistyk.


RÓŻNE TYPY BARIER

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Engelbert wyróżnił kilkanaście typów barier informacyjnych, zwracając uwagę, że często zjawiska składające się na nie przenikają się i bardzo trudno wyróżnić poszczególne ich rodzaje.W latach osiemdziesiątych powstała jedna z najbardziej szczegółowych typo­logii barier, przygotowana przez D. E. Haaga. Wyróżnił on kilkadziesiąt typów utrudnień oraz próbował uporządkować ich nazewnictwo. Ważne jest też, że au­tor poświęcił barierom informacyjnym całą książkę, a nie zajmował się nimi przy okazji innych zagadnień, jak to było zwykle.Inną typologię barier zaproponował T. D. Wilson, przy okazji charakterys­tyki zachowań informacyjnych. Wyróżnił on mianowicie cztery następujące ich grupy:związane z osobą użytkownika;interpersonalne;środowiskowe;związane ze źródłami informacji.W polskiej literaturze interesującą propozycję klasyfikacji barier informacyj­nych ( w stosunku do studentów) przedstawiła m. in. Jolanta Sobielga, która na­wiązując do uwarunkowań zewnętrznych użytkowania informacji oraz predyspo­zycji użytkownika w tym zakresie, podzieliła je na cztery typy:typ A – przeszkody fizyczne związane z identyfikacją i wyszukiwaniem (pozyskiwaniem) oraz wykorzystaniem informacji;typ B – ograniczenia ze strony podmiotów współpracujących ze studenta­mi w procesie użytkowania;typ C – przeszkody wynikające z niedostatecznych umiejętności studentów ujawniające się w procesie użytkowania informacji;typ D – procesy i stany psychiczne użytkownika informacji blokujące efek­tywne użytkowanie informacji.


RZECZYWISTOŚĆ I NATŁOK

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Mimo, że uwarunkowania te zostały sformułowane kilkanaście lat temu są one aktualne i ważne również współcześnie. Zważywszy na szybko zmieniającą się rzeczywistość i natłok informacji za szczególnie ważne dla przeciętnego użytkow­nika współcześnie można uznać aktualność, relewantność i przyswajalność. Wła­śnie z tych uwarunkowań wynikają różne przeszkody, które sprawiają, że dostęp do informacji jest utrudniony, bądź niemożliwy.W literaturze przedmiotu sformułowano wiele typologii barier informacyjnych. Marzena Świgoń podaje, że autorem jednej z pierwszych definicji był Heinz Engelbert z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Autor ten scharakteryzował bariery jako zjawiska obiektywnej rzeczywistości, które zakłócają proces swobod­nego przepływu informacji od jej twórcy do adresata (użytkownika). Według niego istnieje możliwość, że zjawiska te dotykają użytkownika niezależnie od jego świadomości (bariery obiektywne) lub poprzez świadomość (bariery subiektyw­ne), z tym, że u podstaw barier subiektywnych mogą znaleźć się zjawiska obiek­tywne.


WSPÓŁCZESNE BARIERY W DOSTĘPIE DO INFORMACJI

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Nie trzeba tutaj dodawać, że bariery informacyjne mają zły wpływ na wartości informacji, nie jest ona bowiem wówczas w pełni wykorzystana, bądź – często w ogóle nie spożytkowana. Trzeba tutaj – za Marianem Walczakiem – podać jakie uwarunkowania są podstawą skuteczności każdej informacji:aktualność, czyli jej zdolność do odzwierciedlania zmieniającej się rzeczy­wistości w granicach błędu dopuszczanego przez użytkownika;relewantność, czyli utrzymujący się w granicach dopuszczalnej przez użyt­kownika normy procent elementów treściowych nie pokrywających się z aktual­nymi zainteresowaniami użytkownika;kompletność, czyli utrzymanie w dopuszczalnej przez użytkownika normie prawdopodobieństwa tego, że pewne istotne dla użytkownika elementy treściowe nie są w informacji uwzględnione;przyswajalność, czyli utrzymujący się w granicach dopuszczalnej ze stro­ny użytkownika normy dodatkowy nakład pracy lub kosztów, jakie musi on po­nieść, żeby z dostarczonej informacji móc w pełni skorzystać;wiarygodność, czyli wystarczający z punktu widzenia użytkownika stopień pewności, że informacja nie zawiera nieprawdziwych lub nieścisłych treści.


DOSKONAŁA ILUSTRACJA

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Doskonałą ilustracją udziału bibliotek w procesie poprawy jakości życia miesz­kańców i demokratyzacji dostępu do informacji i wiedzy były wizyty w bibliote­kach argentyńskich. Organizatorzy zaproponowali 22 biblioteki, obsługujące róż­ne kategorie użytkowników: narodowe, uniwersyteckie, publiczne i specjalne.Klasyczna już dzisiaj definicja mówi, że bariera informacyjna to: przeszkoda utrudniająca lub uniemożliwiająca korzystanie z informacji bądź rozpowszechnia­nie informacji, np. bariera językowa, ekonomiczna, techniczna, ideologicznaWarto tutaj podkreślić fakt, że można wskazać bariery, które są niezmiennie utrudnieniem dla użytkowników informacji oraz takie, które zależą od określonych warunków, związanych z aktualną sytuacją. Problematyka ujemnego wpływu róż­nych czynników na efektywność działalności informacyjnej poruszana była w lite­raturze polskiej od dawna, np. w 1965 r. na łamach „Rocznika Biblioteki Naro­dowej” na temat czynników hamujących rozwój informacji naukowej w Polsce pisała B. Dziadkiewiczowa, która zwracała uwagę m.in. na niedostosowanie usług informacyjnych do potrzeb użytkowników.


PODEJMOWANE DZIAŁANIA

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Podejmują działania, które zdaniem niektóiych bibliotekarzy mogą wydawać się spoza zakresu ich kompetencji czy obowiązków. Potrzeba otwartości nie ogranicza się jedynie do bibliotek publicznych czy szkolnych adresujących swe usługi do najszerszych kręgów, ale również staje się wyznacznikiem prac elitarnych bibliotek jak’narodowe czy parlamentarne, które coraz częściej chcą się włączać do programów edukacyjnych przygotowywanych nie tylko z myślą o badaczach czy kongresmenach ale także uczniach. Co więcej, ukazano, że za budowę społeczeństwa informacyjnego, kształcenie ustawiczne powinny być odpowiedzialne wszystkie biblioteki, a każda z nich może wspoma­gać procesy edukacyjne i przybliżając swoje zbiory o historycznej czy unikalnej wartości kształtować i rozwijać dziedzictwo narodowe.


BŁĘDNA INTERPRETACJA

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Zwłaszcza, że z obawy o błędną interpretację tytułów jako wywrotowe, listy książek zabronionych, znacznie się rozrosły poza te, których wykazy ustalone zostały przez rząd Pinocheta. Bardziej niż niszczenie książek destruktywnie na sytuację bibliotek wpłynęła „kulturalna” polityka junty. Biblioteki przestały otrzymywać środki finansowe z budżetu cen­tralnego, czasem finansowały je samorządy miejskie, a najczęściej były to „wy­selekcjonowane” (bezużyteczne) dary mieszkańców.Po 1990 r. (po okresie dyktatury) biblioteki także włączyły się w proces demo­kratyzacji kraju, promując i umożliwiając mieszkańcom swobodny dostęp do in­formacji i zbiorów. Podjęły także starania o zebranie i odtworzenie wszystkiego co w ciągu tych 17 lat było zniszczone w kraju lub wydane poza jego granicami.Te przykładowo zaprezentowane wystąpienia ukazały, że biblioteki wszystkich sieci dążą do tego by stać się bibliotekami otwartymi na użytkownika i przycią­gnąć jak największą ich rzeszę.


NA POCZĄTKU OKRESU

Leave a comment Edukacyjne funkcje bibliotek Leave a comment

Na początku okresu dyktatury nawet poszczególni mieszkańcy dobrowolnie palili swoje książki by uniknąć aresztowań. Jednak reakcja większości bibliotek to ra­czej ukrywanie niż niszczenie zbiorów, które mogły wywołać przykre konsekwen­cje. Np. w Bibliotece Narodowej z publicznych katalogów usunięto karty z opisa­mi „niepożądanych” publikacji, tworząc z nich sekretny zbiór opisów, natomiast same dzieła pozostały na swoim miejscu. Dostęp do tych ukrytych prac w dużym stop­niu zależał od politycznego nastawienia bibliotekarzy. Niektórzy bibliotekarze, nie bacząc na konsekwencje ułatwiali dostęp do wszystkich zbiorów.Jednak, jak podkreśliła C. Budnik-Sinay, nie wszyscy Chilijczycy byli przeciwni dyktaturze, część bibliotek otwarcie kolaborowała z reżimem i była szczęśliwa ograniczając dostęp do zabronionej informacji. Ponadto, co określono jako sytu­ację typową dla Chile, wielu studentów i obywateli było zbyt przerażonych, by w bibliotece pytać o potrzebne im materiały w obawie o denuncjację ze strony bibliotekarzy czy innych użytkowników biblioteki.